RƯỢU NA RỪNG XUÂN LIÊN là một loại “đặc sản” quý giá của núi rừng huyện Thường Xuân. Với thành phần hóa học đa dạng mang lại nhiều tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh và tăng cường sinh lý làm cho Na rừng ngày càng được nhiều người biết đến và ưa chuộng bởi những công dụng đặc biệt của nó đối với sức khỏe con người.

Tên Tiếng Việt: Na rừng; Tên gọi khác: Nắm cơm, Ngũ vị nam, Dây xưn xe,…; Tên khoa học: Kadsura coccinea (Lem) A. C. Smi (K.chinensis Hance). Ngũ vị – Schisandraceae.

Bộ phận sử dụng: Vỏ rễ vỏ thân thu hái quanh năm, phơi khô. Rễ và quả là bộ phận dùng làm thuốc của Na rừng.

Công dụng:

Theo y học cổ truyền: Thân dây Na rừng có vị đắng cay, tính ôn. Quy kinh Vị, Đại trường. Na rừng có tác dụng khử phong, trừ thấp, hành khí, hoạt huyết. Quả Na rừng có vị cay, tính hơi ôn, có tác dụng ninh tâm, bổ thận, chỉ khái tiêu đàm. Dùng làm thuốc bổ, hoạt huyết, giảm đau, tăng cường sinh lý, kích thích tiêu hóa. Hạt Na rừng được dùng thay thế ngũ vị tử bắc (một loại thuốc đông ý có tác dụng an thần, chữa đau bụng, ra mồ hôi, tiêu khát, bồi bổ cơ thể suy nhược,…).

Theo y học hiện đại: Na rừng là vị thuốc để điều trị: Viêm ruột mạn tính, viêm dạ dày ruột, viêm tá tràng. Hỗ trợ cải thiện bệnh phong thấp, đau xương, té ngã ứ máu gây đau, tăng cường sinh lý. Ngoài ra tác dụng mới của cây Na rừng còn có một số tác dụng sau:

Bảo vệ tế bào gan: Ninh và cộng sự. Đã báo cáo rằng hoạt chất acetylepigomisin R (22), isovaleroylbinankadsurin A ( 20 ) và binankadsurin A (21) được phân lập từ cây cho thấy tác dụng bảo vệ đối với tổn thương tế bào gan nguyên phát của chuột do t -Butyl hydroperoxide gây ra.

Chống tế bào khối u tăng sinh: Các hoạt chất chất như: Kadusurain A, Heilaohulignan C,… thể hiện tác dụng chống tăng sinh đáng kể với các dòng tế bào khối u ở người HCT116, A549, HL-60 và HepG2.

Cách sử dụng:

1/ Ngâm rượu Na rừng: Thân, rễ và quả Na rừng đem ngâm rượu có thể trở thành bài thuốc bổ dương rất hiệu quả, mà người Mông hay gọi là Tứn Khửn. Cách ngâm rượu Na rừng rất đơn giản, có thể ngâm từ cả quả tươi hay quả khô.

Ngâm rượu Na rừng tươi: Cho nguyên trái Na rừng vào ống tre bịt kín, đun cách thủy 1 đêm. Cho thêm các dược liệu bổ dưỡng khác vào bình, đổ ngập rượu, hạ thổ và sau 1 năm có thể sử dụng.

Ngâm rượu Ra rừng khô: Rửa sạch quả Na rừng để ráo, chế biến bằng cách bóc riêng từng múi na khi quả chín. Chuẩn bị rượu nấu thủ công 40 độ. Bình ngâm bằng bình thủy tinh hoặc sành sứ rửa sạch để ráo. Tỷ lệ ngâm 1 kg na rừng ngâm 2 – 4 lít rượu. Ngâm sau 100 ngày uống rất thơm.

2/ Hãm nước trà từ quả Na rừng phơi khô.

Cách làm: Quả na rừng tách múi, phơi khô sau đó rang lên. Dùng những múi na rừng đã được sơ chế hãm nước pha trà uống hàng ngày. Cần chú ý liều lượng.

3/ Hãm nước từ rễ cây Na rừng: Sau khi hái về đem rửa sạch, thái phiến, phơi khô, hãm lấy nước uống với liều lượng là từ 15 – 30g. Có thể hãm cũng các loại thuốc khác như Sâm cau, Bổ béo, Hồi sức để cho tác dụng tốt hơn. Loại quả này có giá trị dược liệu rất cao, tuy nhiên bạn không nên dùng một cách bừa bãi.

Lưu ý: Lưu trữ Na rừng trong bao, hộp kín, khô ráo, thoáng gió, tránh nơi có độ ẩm cao.